Vision

Vision "hara gedirik?" sualının cavabıdır. Product Owner-in bütün digər işləri, backlog-u sıralamaq, release-ə qərar vermək, stakeholder-lərə "yox" demək, bu cavaba söykənir. Vision yoxdursa, hər qərar lokal və təsadüfi olur: ən çox səs çıxaran stakeholder qalib gəlir, backlog ən son gələn istəklə dolur, komanda hər Sprint-də başqa istiqamətə çəkilir.

Bu fəsil yaxşı vision-ın nə olduğunu, onu necə formalaşdırmağı və ondan strategiyaya, yəni konkret qərarlara necə keçməyi izah edir.

Vision nədir, nə deyil

Yaxşı vision üç suala cavab verir:

1. Kim üçün? Hansı insanlar, hansı seqment, hansı kontekst.
2. Hansı problem? Onların bugün nə ilə çətinlik çəkdiyi, nəyi əldə edə bilmədiyi.
3. Hansı gələcək? Məhsul uğurlu olsa, bu insanların dünyası necə dəyişəcək.

Vision həll yolu deyil. "Mobil tətbiq quracağıq" vision deyil, implementasiya qərarıdır. "Kiçik biznes sahiblərinin mühasibatla vaxt itirmədən öz işlərinə fokuslanması" vision-dır; mobil tətbiq bu vision-a aparan onlarla yoldan biridir.

Vision həm də KPI deyil. "Gəliri iki dəfə artırmaq" məqsəddir, amma heç kimi ilhamlandırmır və nəyi niyə qurmalı olduğunuzu demir. Vision insanların səhər işə gəlmə səbəbidir; KPI-lar onun ölçülə bilən izidir.

Yaxşı vision-ın xüsusiyyətləri:

• Qısadır. Bir-iki cümlə. Hamı əzbər bilir.
• Sabitdir. İllərlə dəyişmir; dəyişən strategiya və backlog-dur.
• İddialıdır. Növbəti Sprint-də çatıla bilən şey vision deyil.
• Yoxlanıla biləndir. Vision-a yaxınlaşıb-yaxınlaşmadığınızı deyə bilməlisiniz.

Vision-ı formalaşdıran alətlər

Vision boş kağızdan yaranmır. Kitab bir neçə praktiki alət təklif edir; hər biri Product Owner-i, komandanı və stakeholder-ləri eyni otaqda eyni sualların üzərində düşünməyə məcbur edir.

Elevator pitch

Klassik şablon:

[Hədəf müştəri] üçün, [ehtiyac və ya problem] ilə üzləşən, [məhsulun adı] [məhsul kateqoriyası]-dır ki, [əsas fayda] verir. [Rəqib və ya alternativ]-dən fərqli olaraq, bizim məhsul [əsas fərqləndirici].

Şablon sadədir, amma onu doldurmaq çətindir. Hər boşluq bir qərardır. "Hamı üçün" yazmaq istəyəndə hədəf seqmentin olmadığı ortaya çıxır. "Əsas fərqləndirici" boş qalanda məhsulun niyə mövcud olduğu sualı açıq qalır.

Product vision board

Roman Pichler-in alətidir. Beş bölmədən ibarətdir: vision cümləsi yuxarıda, altında isə dörd sütun: target group, needs, product, business goals. Hər sütun bir neçə bullet. Alətin dəyəri vision-ı biznes məqsədləri ilə bir səhifədə görməkdədir: istifadəçi ehtiyacı ilə biznes faydası arasında əlaqə yoxdursa, bu dərhal görünür.

Business model canvas və lean canvas

Business Model Canvas doqquz blokda məhsulun biznes modelini təsvir edir: customer segments, value propositions, channels, customer relationships, revenue streams, key resources, key activities, key partners, cost structure. Lean Canvas onun startup-lar üçün uyğunlaşdırılmış variantıdır; partners və resources əvəzinə problem, solution, key metrics və unfair advantage bloklarını qoyur.

Product Owner üçün bu canvas-ların dəyəri məhsulu feature siyahısı kimi deyil, iqtisadi sistem kimi görməkdədir. Revenue stream bloku boşdursa, məhsul bir hobbi-dir. Channel bloku boşdursa, ən yaxşı məhsul da müştəriyə çatmayacaq.

Product box

Komanda məhsulun "qutusunu" dizayn edir: ön tərəfdə ad, slogan və üç əsas fayda; arxa tərəfdə feature-lər və necə işlədiyi. Oyun kimi görünür, amma güclü effekt verir: ön tərəfə yalnız üç fayda sığır, deməli komanda nəyin ən vacib olduğuna qərar verməlidir.

Vision-dan strategiyaya

Vision istiqamətdir; strategiya bu istiqamətdə hansı yolla getməyi seçməkdir. Strategiya seçim deməkdir: nə edəcəyik və, daha vacibi, nə etməyəcəyik.

Kitab strategiyanı bir neçə səviyyədə təsvir edir:

Hər səviyyə üstündəkindən çıxır və altındakını məhdudlaşdırır. Sprint goal-un product goal ilə əlaqəsi yoxdursa, komanda vision-dan uzaqlaşır, nə qədər məhsuldar olsa da.

Strategiyanın keyfiyyət testi

Yaxşı strategiyanın əksi də ağlabatan bir strategiya olmalıdır. "Keyfiyyətli məhsul qurmaq" strategiya deyil, çünki heç kim "keyfiyyətsiz məhsul qurmaq" strategiyası seçməz. "Enterprise müştərilərə deyil, freelancer-lərə fokuslanmaq" strategiyadır, çünki əksi də mümkün bir seçimdir və bu seçim backlog-dakı yüzlərlə qərarı dəyişir.

Product goal

Scrum Guide 2020-də Product Goal Product Backlog-un bir hissəsidir: backlog-un hazırkı məqsədi, hansı istiqamətə sıralandığının izahı. Product goal vision ilə Sprint arasında körpüdür. Yaxşı product goal:

• Bir cümlədir və nəticə haqqındadır, feature siyahısı deyil.
• Bir neçə Sprint-dən bir neçə aya qədər vaxt tutur.
• Çatıldığını və ya çatılmadığını demək mümkündür.
• Eyni anda yalnız biri aktivdir.

Nümunə: "Yeni istifadəçilərin ilk həftədə ən azı bir hesabat yaratması" product goal-dur. "Onboarding-i yenidən qurmaq" deyil, çünki o, həll yoludur və nəticəni demir.

Vision-ı yaşatmaq

Vision formalaşdırmaq birdəfəlik iş deyil; onu canlı saxlamaq Product Owner-in daimi işidir.

Vision hər yerdə görünməlidir. Sprint Planning-in əvvəlində, Sprint Review-da stakeholder-lərə, yeni komanda üzvünün ilk günündə. Vision slayd-da deyil, söhbətdə yaşayır.

Hər backlog element-i vision-a bağlanmalıdır. Product Owner bir element-in vision-a necə xidmət etdiyini izah edə bilmirsə, o element ya backlog-da olmamalıdır, ya da vision natamamdır.

Vision-a qarşı yoxlama. Hər bir neçə ayda Product Owner, komanda və əsas stakeholder-lər vision-a baxıb soruşmalıdır: hələ də doğrudurmu? Bazar dəyişdimi? Nəsə öyrəndikmi ki, vision-ı dəqiqləşdirməlidir? Vision sabitdir, amma daş deyil.

Vision və stakeholder-lər

Stakeholder-lər vision-ı paylaşmırsa, Product Owner hər qərarı yenidən müdafiə etməli olur. Ona görə vision-ı formalaşdırmaq birlikdə olmalıdır: Product Owner yazır, amma stakeholder-lər prosesdə iştirak edir və nəticəyə sahib çıxır.

Bu, konsensus deyil. Product Owner son qərarı verir. Amma stakeholder-lərin fikirlərinin eşidildiyini və nəzərə alındığını görməsi onların sonrakı "yox"-ları qəbul etməsini mümkün edir. Vision-ın ən böyük praktiki faydası budur: o, Product Owner-ə "bu, bizim getdiyimiz istiqamət deyil" deməyə əsas verir.

Fəslin xülasəsi

• Vision üç suala cavab verir: kim üçün, hansı problem, hansı gələcək. Həll yolu və ya KPI deyil.
• Elevator pitch, product vision board, lean canvas və product box vision-ı formalaşdırmaq və stakeholder-lərlə razılaşdırmaq üçün praktiki alətlərdir.
• Strategiya seçimdir; əksi də ağlabatan olmayan ifadə strategiya deyil.
• Product goal vision ilə Sprint arasında körpüdür: bir cümlə, nəticə haqqında, eyni anda yalnız biri.
• Vision birlikdə formalaşdırılır, amma qərar Product Owner-indir; onun əsas faydası "yox" deməyə əsas verməsidir.